په بدخشان کې بې وزله کورنۍ

په بدخشان کې د طالبانو د ځاي په ځاې کیدو له وخت څخه، د دغه ولایت خلک ډیر تریخ ژوند تیروی. او په ستونزمن ژوند یی تیاره خپره شوی ده د جنګسالارانو او طالبانو ظلم سربیره، اوس د مرګ، قحطی، ولږه، چاودنې، ځانمرګې او سرګردانې ویره هر شیبه د هغوي ژوند ګواښی.

ځایی اوسیدونکی داسی ډیری کیسې لری چی، په دغه ولایت کې طالبان په کراتو د ماتې او منځه تللو سره مخ شوي و خو د دولتی لوړ پوړو چارواکو په فرمان سره، عملیات ودریدلې او د شاتګ امر ورکول کیږی. تر دی چې د سرغړونې په وخت کې، نظامیان د هوایی بریدونو لاندی نیول شوی دی.

بامیاني سموڅي ناستي

د ۱۳۹۵ کال مرغومي په ۲۰مه، د ژمي په ډیرو سړو ورځو کی د بامیاني سموڅوناستو کورنیو سره لیدنه لرله چی د صلصال له لوی مجسمې څخه په لږ واټن کی ژوند کاوه. که څه هم د بامیانو ټول خلک بیوزله دي خو سموڅي‎ناستي کولای شو د بامیانو د خلکو بیوزلۍ بیلګه وشمیرو.

بدخشانیان د خپل ژوند لګښت څرنګه پوره کوی؟

د بدخشان ولایت د ۲۷ اداری واحدونو درلودونکې دی یوه ولسوالۍ لومړئ درجه، ۱۵ ولسوالۍ دویمه درجه او ۱۱ ولسوالۍ دریمه درجه دي چې په ټولیزه توګه ۱۵۴۵ کلې لری د تاجکستان، چین او پاکستان سر ګډه پوله لری. د دولتی شمیرو پر بنسټ د دغه ولایت د وګړو شمیر ۱۲۵۲۹۶۳ دي.

بدخشان د افغانستان د غریبو ولایتونو له ټولګې څخه خو لوی او له وګړو ډک دي چې د هغې د مرکز واټن له کابل څخه ۶۰۰ کیلومتره دي. لری ولسوالیو ته د رسیدلو لپاره، باید د څو ورځو لپاره په ډیرو ستونزمنو نښلونکو لارو مزل وشی.

د اچین په ولسوالې کې د امریکا جنګی جنایات

د ۱۳۹۵ کال د تلې په ۷ نیټه (۱۰۱۶ د سپتامبر په ۲۸) د ننګرهار ولایت اچین ولسوالې د شدل کلی خلک د حاجی احمد شاه څخه چې د حج له مراسمو څخه راستنیدو د هرکلی لپاره راټول شوی وو. خلک د دیګ په پخولو او او میلمنو ته د ډوډۍ په چمتو کولو بوخت وو چې دوه جیټ اولوتکې او یو امریکایی بي پیلوټه الوتکې په بمبار باندی پیل کوی چې په پایله کې یی ۱۴ تنه وژل کیږی او ۱۶ نور ټپیان کیږی. د افغانستان ډیری رسانی په معمول ډول د امریکا دغه جنایت په وړاندی سترګې پټوی او ډیر لږ رسنۍ هغه خپروی.

په پکتیا کی د امریکایی پوځیانو جنګی جنایت او د ارګ او رسنیو چوپتیا

د هغو مالوماتو پربنسټ چی زمونږ لاس ته رارسیدلی، د ۱۳۹۵ کال د زمری په ۲۲مه د امریکایی پوځیانو په هوایی برید کی د پکتیا ولایت خوشامن ولسوالی په میناری کلی کی له ۲۰ تنو څخه زیات ملکی وکړی په شهادت ورسیدل. ډاکټر وریښمین د کورنۍ څو تنو سره چی ښځی او ماشومان هم پکی شامل دی، ددی جنایت له قربانیانو څخه دی. د شهیدانو انځورونه چی د فیسبوک له ویب پاڼو څخه خپاره شوی دی، د ډاکټر وریښمین له دوه ځامنو، یو لور او د تره ځوی په وینو لت‎پت جسدونه لیدل کیږی .

د دهمزنګ د ټول‎وژنې د قربانیانو له کورنیو سره لیدنه

د ۱۳۵۹ کال د زمری په ۲، ځانمرګو بریدګرو د کابل په دهمزنګ سیمه کی د «روښنایی غورځنګ» پر لاریون برید وکړ او په پلازمنیه کی یی یوه ستره غمیزه رامنځ ته کړه. د دغه جنایت په پایله کې، د ۹۰ تنو څخه ډیر معصوم ځوانان ووژل شو او ۳۰۰ تنه نور ټپیان شول. که هرڅه د دغې ځناوریزی پیښی پړه د داعش ځناوري ډلې په غاړه واخیسته، خو تر اوسه ډیري پوښتنې د دهغې پیښی په اړوند شتون لري چې باید حکومت هغې ته ځواب ووايي.

د ۱۳۹۵ کال د غویی په ۲۹ نیټه د کابل ښار د حاجی نبی ښارګوټي ته نږدي دیوې کیږدۍ ناستی کورنۍ لیدلو ته لاړو، دغه کورنۍ چې زموږ د زرګونو بی کورو، بی برخو او بی‎وزلو هیوادوالو بیلگه ده، خبری مو له جان‎آغا، د کورنۍ له پلاره سره پیل کړې. هغه په لومړیو کې چمتو نه وه چی مرکه وکړي:

«د گلبدین توغندویو زما دري ورونه شهیدان کړل»

د کابل په شپږ میلیوني ښار کې داسی زرګونه کورنې شته چې د غریبۍ او بی روزګارۍ او د امنیت نه شتون له امله، د بیوزلۍ او ربړونې ډک ژوند پر مخ بیایی. د کابل د کارته نو په سیمه کې لسګونه کورنې په تورو ورځو او مطلقي بیوزلي او د مات شوي او خویدلی چتونو لاندي شپې او ورځې تیروي چې د هغو له یو شمیر سره می لیدنه درلوده.

۳۸ کلنه شکیلا د اووه ماشومانو مور (لیمه ۲۰ کلنه، مژګان ۱۸ کلنه، زهره ۱۶ کلنه، خدیجه ۱۵ کلنه، شکیب ۱۲ کلن، شعیب ۱۰ کلن، او عبدلله ۱ نیم کلن) دی چې هیڅ یو یي ښونځې ته نه ځي. هغه د لس ګونو نورو کورنیو په څیر په ویجاړ شویو کورونو چې خپل یي نه دي د بی وسۍ ژوند لری.

د ګلچهرې زړه بوږنونکې کوکاری، د مجلس‎سینګارو او سرکاری ښځو پر مخ شرم

د کابل ښار په کارته نو کی لسګوني کونډي ښځې د ماتو او ویجاړو چتونو لاندي په سختیو کې ژوند کوی. د دوی د هر یوتن د دردونکو قصو په اوریدو چې په بیوزلي او غریبي، بي کوري، د زورواکو څخه په ویری او ډار او د لسګونو نورو ستونزو یي په سر وړلی، د مبارزی او عدالت غوښتني حس په انسان کې ژوندي کیږي.

ګلچهره ۲۷ کلنه ښځه، د نجراب ولسوالې څخه ده چې دغې بدمرغې سیمي ته یي پناه راوړی ده. هغې دو ځله واده کړی دی چې څلور یتم مشومان لري (فرزانه ۱۰ کلنه، فرشته ۵ کلنه او مسیح ۲کلن) یی د لومړی میړه څخه او یو زوی یی (یوسف ۴ میاشتینې) د دوهم میړه څخه دي.

«دښمن مو کرغیړن دی که یو نه شو نو ورک به شو»

د ۱۳۹۴ کال د کب په اتمه نیټه د کنړ ولایت په مرکز اسعدآباد کی د شهیدانو پارک مخی ته یو زړه‎بوږنونکی برید ترسره شو چی په پایله کی ۱۹ تنه شهیدان او ۳۳ تنه سخت ټپیان شول. دغه پیښه هغه مهال رامنځ ته شوه چی د حزب اسلامی قومندان حاجی خان‌جان چی د اربکیانو قومندان هم دی غوښتل یی له والی سره کتنه وکړی. په دغه برید کی نوموړی هم د خپلو ساتونکو سره ووژل شو. خو د خواشینی ځای دادی چی د یو تن جنایتکار د وژل دپاره لسګونه تنه تنکی ځوانان شهیدان شول، ښځې یی ګونډي او بچیان یی یتیمان شول.

مقالی

هنر او ادبیات

د تاریخ له پاڼو څخه

مونږ 243 میلمانه آنلاین لرو