د ټرامپ د فاشیستی طرحې پر وړاندې د اعتراض په توګه د امریکا او مکسیکو د فوټبال ټیمونو یووالی

د ۱۳۹۵ کال لړم په ۲۱مه (۲۰۱۶ د نوامبر په ۱۱)، د مکسیکو د فوټبال ټیم د فوټبال ۲۰۱۸ نړیوال جام ته د لار موندنې په لومړنیو سیالیو کې د امریکا ټیم یی ۲-۱ د سیال ټیم په خپل کور، د امریکا اوهایوی ایالت کی، ماته ورکړه. خو هغه څه چې د نړیوالو ډیر پام یي سیالې ټه راواړوه، د ډونالد ټرامپ د فاشیستی سیاستونو پر وړاندی د دغه دوو ټیمونو یووالی وو. ټرامپ د خپلو ټاکنیزو چارو په وخت کې اعلان وکړ چې د امریکا او مکسیکو پر پوله دیوال غزوی تر څو د مکسیکوی اوسیدونکو په غیر قانونی توګه د امریکا خاوری ته د ننوتلو څخه مخنیوی وکړی او د هغې د جوړولو لګښت به د مکسیکو له دو لت څخه واخلی.

د فلیپین خلک د امریکا د پوځي هډو د رانغړلو غوښتونکې دي

د ۲۰۱۶ کال اکتوبر میاشت: فلیپینیانو د سترو لاریونونو په لړ کې د دغه هیواد څخه د امریکایی ځواکونو د ویستلو او د امریکا د لاس وهنو څخه لری د خپلواکه بهرنی سیاست درلودلو غوښتونکې شول. هغوی د امریکا جنډی ته اور واچوه او له دغه هیواد سره یی د هر ډول هوکړې د منځه وړلو غوښتونکې شول. ډیرۍ ګډونکونکې محصلان، زیارکښان او د خلکو مختلفی ډلی وی.

لاریون‏کونکو چې د امریکا سفارت ته مخامخ د دغه هیواد په پایتخت کې غونده کړی وو د پولیسو د ځناوریز چلند سره مخامخ شول، تر هغه ځایه چې د پولیسو ګاډی خلک د ټایرونو لاندی کړل اود ۵۰ تنو په شاوخوا کی یی ټپیان کړل. په دغه اړوند، ریناتو ریس د لاریون له مشرانو څخه «اسوشیتید پرس» ته وویل:

پر قندوز د امریکا هوایی برید په ترڅ کې د ولسي وګړو ټول‎وژنه

۱۳۹۵ کال د لړم په ۱۳مه د شپی لس بجي امریکایی ځواکونو د قندوز ښار په کوزه قندهارۍ سیمه کې د ۳۰ څخه ډیر ولسي وګړی د خپل بمبار په ترڅ کې ووژل.

د قندز سلگونو تنو اوسیدونکو دغه ځناوریز جنایت وغنده، په داسی حال کې چې د ځینو قربانیانو مړی یی له خپل ځان سر لیږدول د ښار په مرکز کې لاس په لاریون پوری کړ او د امریکایی نیواګرو او د هغوي دنننیو چوپړانو په وړاندی شعارونه ورکړل. هغوی د دغه ځناورتوب عاملانو ته د سزا ورکولو او د افغانستان څخه د نیواګرو ځواکونو د وتلو غوښتونکې شو.

په یوګوسلاویا کې د امریکا او ناټو جنایتونه

یوگوسلاویا، د اروپا په سویل‏ختیځ کې یو هیواد دی چې د لویدیځو قدرتونو د دسیسو په لامل جنګ ته ولاړه په پیله کې په ۲۰۰۸ کال کې په اوو هیوادونو (بوسنیا- هرزه‏ګونیا، کروشیا، مقدونیه، کوسوو، مومتینیګرو، صبرستان وسلووینیا) وویشل شو. دغه هیواد د لومړی نړیوالی جګړې (۱۹۸۱) څخه وروسته شاهی حکومت سره رامنځ ته شو او په ۱۹۲۹ کال کې د یوګوسلاویا په نوم ونومول شو چې د دوهمی نړیوالی جګړې تر ورستیو د هغې اصلی اوسیدونکی څو ځلې د نیواکګرو هیوادونو له خوا ووژل شول او قومی کړکیچونو ته بی‎ساری توګه لمنه ووهل شوه. په دویمه نړیواله جګړه کې، یوګوسلاویا د محور ځواکونو (آلمان، ایتالیا او هنګری) پراخه بریدونو لاندی ونیولی شوه او د هغې کروشیای ایالت د یو لاسپوڅې دولت په درلودلو سره د نازیانو تر ولکې لاندی راغی او د ۱۹۴۶ جګرې څخه وروسته د مارشال تیتو له خوا بیا ځلې د یوګوسلاویا فدرال سوسیالیستی جمهوریت په نوم یوځای شو. او قومی اختلافونه یی له منځه یوړل او یو متحد هیواد یی د «وروری او وحدت» سره جوړ کړ چې په هغې کې ټول قومونه د مساوی حقوقو او امتیازاتو څخه برښمند وو.

کله چې د کرزی ژغورونکی د هغه د امریکایی ساتونکو له خوا ووژل شو

شاید په یاد به مو وی چی په ۲۰۰۲ کال کی پر کرزي د کندهار سفر په لړ کی د طالبانو لخوا برید وشو. ویل شوی چې برید کونکې دهغې د امریکایی ساتونکو له خوا ووژل شو. دغه یوازی د قضیه یو اړخ دی چې ډیرۍ لویدیځو رسنیو هغه جوته کړه. خو هغه ورځ څه پیښ شول؟ آیا یوازی یو ترهګر له منځه ولاړ، نه، د کرزی ځناور ساتونکو هغه کس په سړه سینه په ډزو وویشت چې په میړانه یی ویشتونکې په ځمکه راګوزار کړ.

هیلری‌کلنتن د ښځو ضد او ځناورخویه عربی هیوادونو ملاتړې

په دغه ورځو کې د امریکا ولسمشری ټاکنو سیالیو ډګر ګرم بازار لری او هلیری‏کلنتن د «امریکا په تاریخ کې د لومړنۍ ښځینه ولسمشرې» تر نامه لاندی وکولای شو ډیر شمیر ناپوهه کسانو ته په دوکه ورکولو سره په نظرپوښتنو کې مخکې شي. په ورته وخت کی بورژوازی رسنیو د ملنډو ډکې غوغا په لاره اچولو سره له هغې څخه د دموکراتی څیری او د ښځو او لږه‎کیو د حقوقو ملاتړی په توګه یادونه کوی. خو دغه تبلیغاتی ډهل د هغې په ګټه چې هر څومره په زوره ووهل شي نشی کولای چې د هغې اړیکې او معامله د د کرغیړنو شیخانو او عربی دیکتاتورانو سره پټی وساتي.

د هیلری‏کلنتن رښتنی ماهیت درک لپاره بسنه کوی چی د هغې د ملاتړ کونکو لیست ته نظر واچو چې څه ډول د ښځو ضد عناصر د ځمکې پر مخ تر اوسه د ۱۰۰میلیونه ډالرو څخه ډیری پیسی د هغې حساب ته ورتوی کړی دي تر څو د ښځو دحقوقو دغه اتله د ټاکنو ګټونکې شی او په ساز باندی یی ونڅیږی:

باربارا لی، باتوره ښځه چې د جریان په خلاف یی لامبو وکړه

«د عمومی عقایدو پر خلاف د عقدی درلودلو څخه ویرجن مه اوسه، ځکه هر باور چې نن ورځ د منلو وړ ده، یو وخت د عمومو د عقیدی مخالف وو.»

برتراند راسل

په داسې حال کې چې د سپتامبر یوولسمې قربانیانو مړی تر اوسه د ویجاړ شوي ځای لاندي نه وو راویستل شوی، د نیویارک او پنتاګون پر برجونو د برید څخه یواځې دری ورځې وروسته، سپینې ماڼۍ چې له مخکې څخه پر هیوادنو باندی د تیری لپاره بشپړ چمتوالې درلود، یوه لایحه یی د رای لاس ته راوړلو لپاره کانګرس ته واستوله چې په هغې کې ولسمشر ته بی‎پایه او نامعلومه واکونه ورکول کیدل چې د هغو «هیوادنو، سازمانونو او وکړو پر وړاندی» چی په دغه پیښه کې په یو ډول سره لاس لری د نظامې ځواکونو څخه ګټه واخلې، او څرګنده وه چې لومړنې هیواد چې د برید لاندی ونیول شی افغانستان وو.

د ۱۳۸۰ کال د وږی په ۲۳ نیټه (۲۰۰۱ د سپتامبر په ۱۴)، په داسې شرایطو کې چې د امریکا ټولنه په ویر کې ولیدلې وه او هر قانون کیدلی شو په آسانې پر هغوی وتپل شي، دکانګرس ۴۲۰ غړو دغې لایحې ته، چې پهAUMF یی شهرت موندلی، مثبته رای ورکړه، میرمن باربارا لی (Barbara Lee) د کالیفرنیا استازې د کانګرس یواځینې غړی وه چې د منفی رای په ورکولو یی خپل نوم په تاریخ کې ثبت کړ. هغې نه یوازی له هغه سر مخالفت وکړ بلکه د کانګرس په دننه کې یی د باتوری او ولولو ډکې وینا کې وویل «راځې له هغه جګړمار څخه چی کرکه لرو په هغه باندي بدل نه شو... تاوتریخوالې د تاوتریخوالی د ډیریدلو لامل کیږی.»

په هند کې د بیوزلۍ او ناتارۍ په وړاندي د نړۍ ستر کارګري اعتصاب

د ۱۳۹۵ کال د وږی میاشت په ۱۲مه نیټه (۲۰۱۶ د سپتامبر ۲)، ۱۵۰ میلیون هندی کارګرانو د هند دولت نئولیبرالیستی سیاستونو پر وړاندی په بی ساری اعتصاب باندی لاس پوری کړ چې د کمیت له لید څخه د نړی تر ټولو لوی کارګری اعتصاب وو. دغی اعتراضی خوځښت هیواد شنډ او د دغه هیواد دولت یی ۲،۶ میلیارد ډالره زیانمن کړ. کارګری اتحادیی ۱۲ غوښتنې درلودلی چې د هغې ډیر مهمی غوښتنې یی ورځنې معاش لږ تر لږ ۶۹۲ هند کلداری، روغتیایی بیمه، د اورګاړی پټلی، بیمې او دفاعی صنعت کی د بهرنې پانګوالې بندیز شاملیدل.

جایاتی گوش، د جواهر لعل نهرو په پوهنتون کې د پرختیایی اقتصاد پروفیسر د «ګاردین» ورځپاڼی ته (۱۳۹۵ د وږی په ۱۲) وویل:

د امریکا د پنځو تنو ژوندیو ولسمشرانو خونړۍ کارنامې

په تیرو سلو کلونو کې د امریکا هیچ ولسمشر نه وو چې لږ تر لږه یی په یو یا څو هیوادنو کې په لاسوهني او نظامی تیري لاس نه وی پوری کړی او ددی تر څنګه یی وژنې او ویرونکی جنایاتونو نه وی ترسره کړی. پورتني انځور، پخواني پنځه ولسمشران د هغو هیوادنو لیست سره چې خپلي ولسمشری په لړ کې یي د بمبار، لاسوهني او وینو‏بهولو لاندي نیولي وه ښکاره کوي. اوباما چې په ښایسته شعارونو سره واک ترلاسه کړ او په خندنۍ توګه د نوبل د سولي جایزې ګټونکې شو، د په عمل کی د نورو څخه یی ډیره نړۍ په خاورو او وینو ولړله.

داعش د ماشومانو د مغزو وینځلو لپاره د تنظیمی لارو چارو څخه ګټه اخلي

د ۱۳۹۵ کال د چنګاښ په ۳ نیټه، بی‏بی‏سی فارسی راپور خپور کړ چې په هغه کې ویل شوي دي داعش د کوچنیانو د زده‏کړو لپاره د تاوتریخوالی او ځناورتوب څخه ګټه پورته کوی. د دغه راپور پر بنسټ داعش د موبایل پر مخ د زده‏کړنیزو پروګرامونو په لاره اچولو، د ماشومانو د جلبولو تکل لری چې په هغوي کې په اگاهانه ډول د ټانګ او توغندیو او نور پوځي وسایلو انځورونه څخه د الفبا زده‏کولو لپاره ګټه پورته کیږي.

مقالی

هنر او ادبیات

د تاریخ له پاڼو څخه

مونږ 129 میلمانه آنلاین لرو